Zuid Korea
Waar Tokio stijfjes aanvoelde, bruist en leeft Seoul. Alle toeristen die ik spreek zijn het erover eens: er hangt een goede ‘vibe’ in de stad. De helft van de ruim 50 miljoen Zuid-Koreanen woont in metropoolregio Seoul. De stad zelf herbergt zo’n 12 miljoen zielen. Het is even wennen na Japan weer afval op straat te zien. De hoffelijkheid van het laten voorgaan maakt plaats voor dringen. Koreanen zijn ook luidruchtiger. Op het eerste gezicht is Korea qua cultuur tussen Japan en China te plaatsen. Korea scoort op veel lijstjes minstens zo hoog als eeuwige rivaal Japan. Met name Seoul is hypermodern, commercieel, strak georganiseerd en voorzien van allerlei technologische snufjes. In restaurants bestel je vaak via een scherm, word je bediend door robots en komt er geen contant geld aan te pas. Maar het bruist, mensen zijn toegankelijker en minder gereserveerd dan Japanners. Het metronetwerk is het meest uitgekiende dat ik ken. Een enorm fijnmazig web. Duizenden ondergrondse wagonnetjes rijden er bijna 20 uur per dag rond. Rondom de spits kun je een zitplek vergeten. Sardientjes is nog zacht uitgedrukt, het is een paar keer flink proppen en niet iedereen kan mee. Na een week Seoul reis ik met twee tassen naar het busstation ruim een uur verder. Na 20 minuten valt er een (oudere) man pardoes tegen de grond, hij komt hard op zijn hoofd neer en is duidelijk knock-out. Er wordt direct gebeld, wagon stilgezet en hulp verleend. Na een paar minuten wordt de beste man overeind gehesen en de trein uit het perron opgebracht. Intussen is de wagon verder volgelopen. Niet veel later zijn we weer onderweg maar word ik zelf flauw en kortademig. De eerste beste stop wil ik er met twee tassen uit maar kom slechts met eentje buiten. De grootste tas met alle spullen gaat zonder mij verder. Een mini black-out. Een vrouw brengt even later mijn reispas naar me toe die ik ook al verloren was. Later die dag tik ik drie keer een foute pincode in bij een geldautomaat. Gelukkig is de tas snel opgesnord, hier had ik ook wel fiducie in. De vraag was niet of maar wanneer. Er worden direct tientallen camerabeelden bekeken en belletjes gepleegd. Tien minuten later kan ik 15 stations verder mijn tas afhalen. De bus ondertussen al lang gemist maar dat is van mindere zorg. De express bussen zijn overigens geweldig; erg ruim en je krijgt (deels) geld terug wanneer je een bus mist. Volgens mij staan in Korea overal camera’s behalve op hotelkamers, slaapkamers en toiletten. Iedere vierkante centimeter wordt in de gaten gehouden. Veiligheid prevaleert boven privacy. Camerabeelden van verdachten en gezochte criminelen worden op tv continue herhaald. Naming and shaming, het is de methode om iedereen in drukbevolkt Korea in het gareel te houden.
Ondertussen begeef je je in (Zuid) Korea in een land dat al ruim 70 jaar in staat van oorlog verkeerd met noorderbuur Noord-Korea. Er is weliswaar een staakt het vuren getekend maar nooit een vredesverdrag. In Seoul, op slechts 30 kilometer van de grens, dienen metrostations als schuilkelders. Gasmaskers zijn ondergronds ruim voorhanden. Op hogere hotelkamers steevast een uitklapbare ijzeren arm waar je met koord vanaf kunt abseilen. Alhoewel men de provocaties van de noorderburen gewend is geraakt komt de dreiging dichtbij door ontdekte tunnels. Volgens overlopers (tienduizenden per jaar) zijn er nog meer tunnels van waaruit aanvallen gepleegd kunnen worden. Noord-Korea stond voor schut na ontdekking van de tunnels, ontkende iedere betrokkenheid en liet ze zwart schilderen om te doen alsof het om mijnbouw ging. We nemen in een kijkje in de tunnels die duidelijk niet voor lange Europeanen gemaakt zijn. Met verrekijkers spieken we het dorre land van Noord-Korea in. Westerlingen vinden het bijzonder spannend iemand te zien in dit volledig afgesloten en geïsoleerde land.
Het is de meest zwaarbewaakte grens ter wereld. Toch zijn veel Zuid-Koreanen niet met de dreiging bezig en willen liever vooruit. Alhoewel er voor Zuid Koreaanse jongens een verplichte dienstplicht van twee jaar geldt haalt men deze tijd hierna zo snel mogelijk in met geld verdienen en carrière maken. Men gelooft niet of nauwelijks meer in hereniging met de noorderburen. In tegenstelling tot oprichter en oud-topman van Hyundai. In het Noorden probeerde hij als jongen meermaals van het platteland te vluchten. Na de oorlog bleef hij in het zuiden achter en richtte een van ’s lands grootste bedrijven op. Net als voor miljoenen andere Koreanen was de oorlog een splijtzwam en zagen zij familieleden nooit meer terug. Gepensioneerd schonk de oud Hyundai topman op de grensburg (omgedoopt tot ‘cow bridge’) 1001 koeien aan Noord-Korea. Het moest geen rond getal zijn, maar het begin van iets nieuws.
Na WO-II werd Korea net als Duitsland in tweeën gedeeld, op de 38e breedtegraad werd een grens getrokken. De decennia ervoor was geheel Korea gekoloniseerd door Japan. Na de scheiding besloot het Noorden in 1950 een brute aanval te doen en werd het zuiden overrompeld. Wat volgde was een nu (in het Westen) bijna vergeten, gruwelijke oorlog met vier miljoen slachtoffers. De pas opgerichte VN kwam voor het eerst in actie en talloze landen, waaronder Nederland, gaven gehoor aan de oproep van de VS om mee te vechten. In feite werd er voornamelijk tegen China en Rusland gevochten. Een cultuurstrijd, een ideologische strijd, een uitbestede oorlog. Het lijkt net de huidige Oekraïne oorlog. 4.500 Nederlanders gaven zich op. Een avontuur lonkte. Velen hadden nog nooit van Korea gehoord, laat staan dat men wist waar het lag. 150 Nederlanders kwamen nooit meer terug.
Andere Tijden blikte onlangs terug.
De stadsmens in de metro oogt bleekjes, kucht en niest van het vele binnen zitten. Vooral vrouwen mijden de zon zoveel mogelijk. Handen voor het gezicht en veel paraplus, op zonovergoten dagen! Een witte huid is het schoonheidsideaal. Er zijn zelfs behandelingen en speciale crèmes voor. Zoals K-Pop en K-Drama is er ook K-Beauty, obsessief met uiterlijk voorkomen bezig zijn. Op iedere hoek van de straat wel een winkel met crèmes en make-up van een grote keten. Maar het gaat verder: Seoul is wereldwijde ‘hoofdstad van cosmetische ingrepen’. In het Gangnam district hele straten vol billboards met advertenties van dokters in witte jassen. Meest populaire ingreep? De dubbele ooglidcorrectie. Ruim 20% van de jonge vrouwen heeft een ingreep ondergaan of overweegt er een. Er is – in tegenstelling tot Europa – totaal geen stigma over. Pas afgestudeerde (vrouwen) krijgen een cosmetische ingreep als cadeau. Foto’s op een CV zijn verplicht en uiterlijk speelt – meer dan waar ook – een doorslaggevende rol in carrière succes. Dit komt omdat er een moordende concurrentie is voor goedbetaalde top banen. Ook de Aziatische crisis van eind jaren ’90 is hier debet aan omdat de arbeidsmarkt hierna grondig hervormd werd en werknemers minder zeker van hun baan werden.
Guus Hiddink is met afstand de bekendste Nederlander in Korea. Dat dankt hij volledig aan zijn huzarenstukje met het nationale voetbalelftal tijdens het WK 2002. Zo was er voor de Oranjefan tenminste nog iets van succes te vieren. Uit het niets haalde thuisland Zuid-Korea bijna de finale, het was Duitsland – wie anders – die ze ternauwernood een halt toeriep in de halve finale. Voetballen konden ze wel, het ontbrak aan vertrouwen en geloof. Psycholoog Hiddink smeedde een team, kweekte vertrouwen en de rest is geschiedenis. Er wordt nog altijd vol bewondering over Hiddink gesproken, hij wordt echt als een held gezien die Korea als voetballand op de kaart zette. Voetbal is samen met honkbal de nationale sport van het land. Met de lange Amerikaanse (militaire) aanwezigheid kwam honkbal in het kielzog mee. Evenals het geloof. Korea wijkt hier nogal af van andere Aziatische landen. De helft van de Koreanen is atheïst (alleen al om die reden moet hereniging haalbaar zijn), ruim 30% Christelijk en 15% Boeddhist.

Recent Posts









